معرفی کتاب
«گلستان نغمهها» کتابی در حوزه موسیقی ایرانی است که نام دو چهره مهم را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد؛ اسدالله ملک، آهنگساز و نوازنده برجسته ویولن، و فرشید فرهمند حسن‌زاده، از شاگردان و ادامه‌دهندگان مکتب نوازندگی ملک. این کتاب توسط انتشارات سرود منتشر شده و هدف آن را می‌توان ثبت و ارائه مکتوب بخشی از آثار و نغمه‌های اسدالله ملک دانست.
در معرفی این اثر، از آن به عنوان مجموعه‌ای شامل نت تصانیف و ترانه‌های اسدالله ملک یاد شده است. همین ویژگی باعث می‌شود کتاب تنها یک مجموعه نت معمولی نباشد؛ بلکه سندی مکتوب برای علاقه‌مندان به موسیقی ایرانی و به‌خصوص شیوه نوازندگی ویولن در موسیقی ملی ایران به شمار آید.
برای مخاطبان بوکنزو، «گلستان نغمهها» از آن دسته کتاب‌های موسیقی است که می‌تواند هم جنبه آموزشی داشته باشد و هم پنجره‌ای به تاریخ موسیقی معاصر ایران باز کند. کتاب به مخاطب اجازه می‌دهد قطعاتی را که بخشی از خاطره موسیقایی چند نسل هستند، از طریق نت دنبال کند و با ساختار موسیقایی آن‌ها بیشتر آشنا شود.
درباره کتاب
اهمیت «گلستان نغمهها» در پیوند میان نت‌نویسی، آموزش نوازندگی و حفظ میراث موسیقی ایرانی است. آثار اسدالله ملک در طول فعالیت هنری او در قالب‌های مختلفی ارائه شده‌اند و بخش مهمی از آن‌ها برای ویولن و گروه‌های موسیقی ایرانی شکل گرفته‌اند. ثبت این قطعات در قالب کتاب، امکان مطالعه و تمرین آن‌ها را برای نسل‌های بعدی فراهم می‌کند.
در منابع معرفی این اثر، تعداد صفحات نسخه موجود ۱۴۰ صفحه ذکر شده و کتاب به زبان فارسی و با جلد نرم معرفی شده است.
یکی از ارزش‌های مهم کتاب برای نوازندگان، تبدیل نغمه‌های شنیداری به محتوای مکتوب است. بسیاری از قطعات موسیقی ایرانی در حافظه شنیداری هنرمندان و مخاطبان باقی می‌مانند، اما زمانی که نت آن‌ها ثبت می‌شود، امکان آموزش، بازخوانی، تحلیل و اجرای دوباره آن‌ها بیشتر خواهد شد.
«گلستان نغمهها» از این نظر می‌تواند پلی میان نسل‌های مختلف نوازندگان باشد. هنرجوی امروز می‌تواند با مراجعه به نت قطعات اسدالله ملک، با بخشی از زبان موسیقایی این هنرمند آشنا شود و تلاش کند ویژگی‌های ملودیک و اجرایی آثار او را در نوازندگی خود بازآفرینی کند.
درباره نویسندگان
اسدالله ملک از برجسته‌ترین نوازندگان ویولن و آهنگسازان موسیقی ایرانی بود. او در سال ۱۳۲۰ در تهران متولد شد و در دوران کودکی و نوجوانی نزد ابوالحسن صبا آموزش دید. همچنین از استادانی مانند روح‌الله خالقی بهره برد و بعدها به یکی از چهره‌های مهم موسیقی ملی ایران تبدیل شد.
فعالیت‌های ملک در رادیو از سال‌های جوانی آغاز شد و قطعاتی مانند «گریه لیلی» به شناخته‌شدن بیشتر او کمک کردند. او در طول فعالیت هنری خود با خوانندگان و نوازندگان مطرح بسیاری همکاری داشت و آثار متعددی در دستگاه‌ها و مایه‌های مختلف موسیقی ایرانی خلق کرد.
فرشید فرهمند حسن‌زاده نیز از شاگردان اسدالله ملک است. او آموزش ویولن را از سال ۱۳۶۹ آغاز کرد و پس از مدتی نزد ملک به فراگیری موسیقی پرداخت و تا پایان عمر استاد از مکتب او بهره برد. فرهمند در سال ۱۳۷۶ با دعوت ملک با ارکستر همنوازان صداوسیما همکاری کرد و سپس تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته موسیقی ادامه داد.
همکاری این دو نام در «گلستان نغمهها» اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا فرهمند علاوه بر شناخت آثار ملک، با شیوه نوازندگی و نگاه آموزشی او نیز ارتباط مستقیم داشته است. بنابراین ثبت و انتقال آثار در این مجموعه را می‌توان بخشی از روند حفظ یک مکتب نوازندگی دانست.
جملاتی برگزیده از کتاب
از آنجا که «گلستان نغمهها» یک مجموعه تخصصی نت و موسیقی است، محتوای اصلی آن را قطعات، نت‌ها و نشانه‌های موسیقایی تشکیل می‌دهند و نمی‌توان مانند یک اثر ادبی، مجموعه‌ای از جملات مستقل و داستانی از آن استخراج کرد.
با این حال، روح کلی کتاب را می‌توان در مفاهیمی مانند اهمیت حفظ نغمه‌های موسیقی ایرانی، پیوند میان تکنیک و احساس، ارزش نت‌نویسی در انتقال میراث موسیقایی و ضرورت شناخت آثار استادان نسل‌های گذشته خلاصه کرد.
یکی از مهم‌ترین پیام‌هایی که می‌توان از چنین مجموعه‌ای دریافت کرد این است که موسیقی زمانی می‌تواند به نسل‌های آینده منتقل شود که علاوه بر اجرا و شنیدن، ثبت و آموزش داده شود. «گلستان نغمهها» نیز از همین منظر اهمیت پیدا می‌کند و بخشی از آثار اسدالله ملک را از حافظه شنیداری به فضای مکتوب موسیقی منتقل می‌کند.
دستاوردها
مهم‌ترین دستاورد «گلستان نغمهها» ثبت و ارائه بخشی از آثار اسدالله ملک در قالبی قابل استفاده برای نوازندگان و هنرجویان است. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که ملک یکی از چهره‌های اثرگذار ویولن‌نوازی ایرانی بود و آثارش جایگاه ویژه‌ای در موسیقی ملی ایران دارند.
این کتاب می‌تواند به هنرجویان کمک کند تا با قطعات واقعی موسیقی ایرانی تمرین کنند و در کنار تقویت مهارت‌هایی مانند نت‌خوانی، ریتم، جمله‌بندی و اجرای ملودی، با سبک یک آهنگساز و نوازنده مهم نیز آشنا شوند.
دستاورد دیگر کتاب، کمک به حفظ بخشی از میراث موسیقی ایرانی است. آثار ملک در قالب‌های مختلفی از جمله چهارمضراب، تکنوازی، همنوازی و قطعات ارکسترال شکل گرفته‌اند و برخی از آن‌ها در دستگاه‌ها و مایه‌هایی مانند شور، اصفهان، سه‌گاه، ماهور و شوشتری قرار دارند.
از این منظر، «گلستان نغمهها» تنها برای اجرای قطعات کاربرد ندارد؛ بلکه می‌تواند برای مطالعه سبک آهنگسازی و بررسی زبان ملودیک اسدالله ملک نیز مورد استفاده قرار گیرد.
نقد و بررسی
یکی از مهم‌ترین نقاط قوت «گلستان نغمهها» انتخاب موضوع و شخصیت محوری آن است. اسدالله ملک جایگاه ویژه‌ای در تاریخ ویولن‌نوازی و موسیقی ملی ایران دارد و ثبت آثار او برای نوازندگان و پژوهشگران اهمیت زیادی دارد.
نکته مثبت دیگر حضور فرشید فرهمند حسن‌زاده در تدوین و ارائه این مجموعه است. ارتباط مستقیم او با اسدالله ملک باعث شده این اثر از منظر انتقال یک شیوه نوازندگی نیز قابل توجه باشد. درباره فرهمند گفته شده که او تا پایان عمر ملک از مکتب استاد خود بهره برد و بعدها به تدریس موسیقی و انتشار آثار آموزشی و گردآوری‌شده پرداخت.
البته باید توجه داشت که «گلستان نغمهها» کتابی برای مطالعه عمومی نیست. مخاطبی که هیچ آشنایی با نت موسیقی یا ساز ویولن ندارد، احتمالاً نمی‌تواند بدون راهنمایی از تمام ظرفیت‌های کتاب استفاده کند. ارزش اصلی اثر زمانی آشکار می‌شود که هنرجو یا نوازنده قطعات را با ساز اجرا کند و در کنار نت‌خوانی، به ویژگی‌های سبکی و موسیقایی آن‌ها نیز توجه داشته باشد.
در مجموع، این کتاب را می‌توان اثری تخصصی، کاربردی و در عین حال دارای ارزش مستند و فرهنگی دانست؛ کتابی که هم به آموزش کمک می‌کند و هم بخشی از حافظه موسیقی ایرانی را حفظ می‌کند.
این کتاب مناسب چه کسانی است؟
«گلستان نغمهها» در درجه نخست برای نوازندگان ویولن و هنرجویان موسیقی ایرانی مناسب است. کسانی که می‌خواهند با آثار اسدالله ملک آشنا شوند و قطعات او را با ساز اجرا کنند، می‌توانند از این مجموعه بهره زیادی ببرند.
مدرسان ویولن نیز می‌توانند از کتاب برای انتخاب قطعات آموزشی و آشنا کردن هنرجویان با سبک نوازندگی و آهنگسازی اسدالله ملک استفاده کنند. نوازندگان باتجربه، پژوهشگران موسیقی ایرانی و علاقه‌مندان به تاریخ موسیقی ملی نیز از دیگر مخاطبان مناسب این اثر هستند.
اگر در بوکنزو به دنبال کتابی هستید که علاوه بر جنبه آموزشی، شما را با بخشی از میراث موسیقی ایرانی آشنا کند، «گلستان نغمهها» انتخابی قابل توجه است. این کتاب برای کسانی که موسیقی را فقط به عنوان سرگرمی نمی‌بینند و به شناخت ریشه‌ها، آثار استادان و شیوه‌های نوازندگی ایرانی علاقه دارند، ارزش بیشتری پیدا می‌کند.
سخن پایانی
«گلستان نغمهها» را می‌توان تلاشی برای زنده نگه داشتن بخشی از میراث موسیقی اسدالله ملک و انتقال آن به نسل‌های بعد دانست. اسدالله ملک با نوازندگی و آهنگسازی خود جایگاه مهمی در موسیقی ملی ایران پیدا کرد و فرشید فرهمند حسن‌زاده نیز به عنوان شاگرد او، نقشی مهم در شناخت و انتقال بخشی از این میراث داشته است.
ارزش کتاب در این است که نغمهها و قطعات را از شکل صرفاً شنیداری خارج می‌کند و آن‌ها را در قالب نت در اختیار نوازندگان قرار می‌دهد. به همین دلیل، «گلستان نغمهها» را می‌توان هم یک مجموعه موسیقایی و هم سندی برای حفظ بخشی از فرهنگ موسیقی ایران دانست.
برای مخاطبان بوکنزو که به کتاب‌های موسیقی، آموزش ساز و آثار ماندگار موسیقی ایرانی علاقه‌مند هستند، این اثر می‌تواند فرصتی برای نزدیک‌شدن به جهان موسیقایی اسدالله ملک باشد؛ جهانی که در آن تکنیک نوازندگی، ملودی، احساس و هویت موسیقی ایرانی در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند.
نقد و بررسی‌ها
هنوز بررسی‌ای ثبت نشده است.