معرفی کتاب
کتاب «یادگاران؛ چهل قطعه ترانه در دستگاه همایون و آواز بیات اصفهان برای سنتور» اثری در حوزه آموزش و اجرای موسیقی ایرانی است که نام پشنگ کامکار و مجتبی زمانی با آن گره خورده است. این کتاب توسط انتشارات هستان منتشر شده و نسخه‌های مختلفی از آن در سال‌های گوناگون به چاپ رسیده است. مشخصات ثبت‌شده برای برخی چاپ‌ها، کتاب را اثری ۶۴ صفحه‌ای، در قطع رحلی و با جلد شومیز معرفی می‌کند.
عنوان کتاب به‌خوبی محتوای آن را توضیح می‌دهد؛ مجموعه‌ای از قطعات شناخته‌شده و ماندگار که در فضای دستگاه همایون و آواز بیات اصفهان تنظیم شده‌اند تا نوازنده سنتور بتواند آنها را اجرا و تمرین کند. از جمله قطعاتی که در معرفی‌های مرتبط با کتاب به آنها اشاره شده، می‌توان به «شهر شیراز»، «بهار دلنشین»، «با تو رفتم»، «کیه کیه در می‌زنه»، «بت چین»، «رفتم که رفتم» و «وعده دیدار» اشاره کرد.
درباره کتاب
«یادگاران» را می‌توان بیش از یک مجموعه نت ساده دانست؛ این کتاب تلاشی برای حفظ و انتقال بخشی از خاطره موسیقایی ایرانی به نسل‌های تازه نوازندگان است. انتخاب قطعات آشنا در کنار تنظیم آنها برای سنتور، باعث شده اثر هم جنبه آموزشی داشته باشد و هم برای نوازنده‌ای که به موسیقی ایرانی علاقه‌مند است، جذابیت اجرایی ایجاد کند.
تمرکز کتاب بر دستگاه همایون و آواز بیات اصفهان اهمیت ویژه‌ای دارد. این دو فضای موسیقایی از بخش‌های مهم موسیقی دستگاهی ایران هستند و تمرین قطعات متنوع در آنها می‌تواند به هنرجو کمک کند تا علاوه بر تقویت تکنیک نوازندگی، گوش موسیقایی خود را نیز پرورش دهد.
یکی از ویژگی‌های قابل توجه کتاب، قرار گرفتن شعر کامل قطعات در کنار نت‌هاست؛ موضوعی که به نوازنده کمک می‌کند ارتباط میان ملودی، کلام و حال‌وهوای قطعه را بهتر درک کند. در نتیجه، «یادگاران» می‌تواند پلی میان آموزش سنتور، شناخت ترانه‌های ماندگار و آشنایی عمیق‌تر با فضای موسیقی ایرانی باشد.
درباره نویسنده
پشنگ کامکار از چهره‌های شناخته‌شده موسیقی ایرانی و از نوازندگان و مدرسان برجسته سنتور است. حضور او در شکل‌گیری مجموعه «یادگاران» اهمیت زیادی دارد، زیرا تنظیم قطعات برای سنتور نیازمند شناخت دقیق ظرفیت‌های این ساز، توجه به جمله‌بندی موسیقایی و درک فضای ملودی‌های ایرانی است.
در اطلاعات کتاب‌شناختی، پشنگ کامکار به‌عنوان گردآورنده یا پدیدآورنده و مجتبی زمانی به‌عنوان فردی که در تدوین و اهتمام اثر نقش داشته معرفی شده‌اند. همین همکاری موجب شده «یادگاران» علاوه بر ارزش موسیقایی، ساختاری کاربردی برای هنرجویان سنتور داشته باشد.
جملاتی برگزیده از کتاب
از آنجا که «یادگاران» یک کتاب نت و مجموعه قطعات موسیقی است و متن آن عمدتاً شامل نت‌ها، نام قطعات و اشعار ترانه‌هاست، بهتر است به جای نقل قول مستقیم، به مضمون و فضای کلی اثر اشاره کنیم. روح اصلی کتاب را می‌توان در مفاهیمی مانند حفظ خاطره نغمه‌های قدیمی، پیوند شعر و موسیقی، انتقال میراث موسیقی ایرانی و آشنایی هنرجو با ملودی‌های ماندگار خلاصه کرد.
عنوان «یادگاران» نیز خود بیانگر همین نگاه است؛ یادگارهایی موسیقایی که از گذشته به امروز رسیده‌اند و در قالب تنظیم‌های سنتور، امکان بازخوانی و اجرای دوباره پیدا کرده‌اند.
دستاوردها
یکی از مهم‌ترین دستاوردهای «یادگاران»، فراهم کردن مجموعه‌ای نسبتاً متمرکز از قطعات شناخته‌شده برای نوازندگان سنتور است. هنرجو با تمرین این قطعات می‌تواند همزمان روی تکنیک، ریتم، جمله‌بندی، مضراب‌گذاری و درک فضای موسیقی ایرانی کار کند.
دستاورد دیگر کتاب، کمک به حفظ ملودی‌هایی است که بخشی از حافظه شنیداری و فرهنگی جامعه ایرانی را تشکیل می‌دهند. استقبال از این اثر و انتشار چاپ‌های متعدد نیز نشان می‌دهد که «یادگاران» توانسته جایگاه خود را در میان کتاب‌های مرتبط با آموزش و اجرای سنتور پیدا کند. برای نمونه، اطلاعات کتاب‌شناختی موجود چاپ‌های متعدد این اثر را از چاپ‌های نخست تا چاپ‌های جدیدتر ثبت کرده است.
نقد و بررسی
نقطه قوت اصلی «یادگاران» انتخاب قطعات آشنا و قابل ارتباط برای نوازنده است. وقتی هنرجو ملودی‌ای را از قبل شنیده باشد، مسیر یادگیری آن برایش ملموس‌تر می‌شود و می‌تواند ارتباط میان صدایی که در ذهن دارد و نت نوشته‌شده روی کاغذ را بهتر پیدا کند.
از سوی دیگر، تمرکز بر همایون و بیات اصفهان به اثر انسجام می‌دهد و آن را برای هنرجویی که در حال یادگیری این فضاهای موسیقایی است، کاربردی‌تر می‌کند. وجود شعر کامل قطعات نیز به درک بهتر ساختار ملودی کمک می‌کند.
با این حال، این کتاب را نباید با یک متد جامع آموزش سنتور اشتباه گرفت. «یادگاران» بیشتر یک مجموعه قطعات آموزشی و اجرایی است و برای استفاده بهتر از آن، آشنایی قبلی با اصول سنتورنوازی و مبانی موسیقی ایرانی می‌تواند بسیار مفید باشد. برخی منابع نیز آن را برای سطوح مقدماتی و متوسط مناسب معرفی کرده‌اند.
این کتاب مناسب چه کسانی است
«یادگاران» انتخاب مناسبی برای هنرجویان سنتور، نوازندگان علاقه‌مند به موسیقی ایرانی و کسانی است که می‌خواهند قطعات شناخته‌شده و خاطره‌انگیز را با سنتور تمرین کنند. هنرجویانی که با مبانی نوازندگی سنتور آشنا شده‌اند و اکنون به دنبال گسترش repertory یا مجموعه قطعات اجرایی خود هستند نیز می‌توانند از این اثر بهره ببرند.
این کتاب همچنین برای علاقه‌مندان به دستگاه همایون و آواز بیات اصفهان جذاب است؛ به‌خصوص کسانی که می‌خواهند در کنار تمرین تکنیک نوازندگی، گوش خود را با ملودی‌های آشنا و فضای موسیقی ایرانی بیشتر آشنا کنند.
سخن پایانی
«یادگاران» کتابی برای پیوند زدن آموزش موسیقی با خاطره است؛ مجموعه‌ای که ملودی‌های آشنا را در اختیار نوازنده سنتور قرار می‌دهد تا آنها را دوباره بنوازد و زنده نگه دارد. حضور پشنگ کامکار در تنظیم و گردآوری این مجموعه و همکاری مجتبی زمانی، در کنار انتشار اثر توسط هستان، به آن جایگاهی قابل توجه در میان کتاب‌های موسیقی ایرانی داده است.
اگر در بوکنزو به دنبال کتاب‌هایی هستید که علاوه بر ارزش آموزشی، شما را به دنیای موسیقی و فرهنگ ایرانی نزدیک‌تر کنند، «یادگاران» می‌تواند گزینه‌ای خواندنی و شنیدنی برای علاقه‌مندان به سنتور و موسیقی ایرانی باشد؛ کتابی که هر قطعه در آن می‌تواند یادآور بخشی از حافظه موسیقایی یک نسل باشد.
نقد و بررسی‌ها
هنوز بررسی‌ای ثبت نشده است.