ب
کتاب دُرّاب: یک‌صدوهفده تمرین برای سنتور نوشته سورنا صفاتی، یکی از آثار آموزشی قابل توجه در زمینه نوازندگی سنتور است که با هدف تمرکز بر جنبه‌های تکنیکی این ساز تدوین شده است. این اثر نخستین بار در سال ۱۳۹۳ توسط انتشارات خنیاگر منتشر شد و در چاپ‌های بعدی نیز در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفت. مشخصات برخی چاپ‌ها، کتاب را اثری ۴۸ صفحه‌ای با قطع رحلی و جلد شومیز معرفی می‌کند.
عنوان «دُرّاب» در این کتاب با مجموعه‌ای از تمرین‌های هدفمند همراه شده است؛ تمرین‌هایی که هرکدام بخشی از توانایی نوازنده سنتور را مورد توجه قرار می‌دهند. ساختار کتاب به گونه‌ای است که هنرجو می‌تواند از تمرین‌های مختلف برای افزایش آمادگی تکنیکی و رسیدن به کنترل بیشتر روی مضراب‌ها استفاده کند.
وجود یک‌صدوهفده تمرین در یک مجموعه، امکان کار مرحله‌به‌مرحله روی مهارت‌های گوناگون را فراهم می‌کند و همین ویژگی باعث شده «دُرّاب» برای هنرجویانی که به دنبال تمرین منظم و جدی سنتور هستند، اثری کاربردی باشد.
درباره کتاب
«دُرّاب» صرفاً مجموعه‌ای از نت‌ها نیست؛ هدف اصلی آن فراهم کردن تمرین‌هایی است که نوازنده را با مسائل مختلف تکنیکی در سنتورنوازی روبه‌رو کند. تمرین‌های کتاب در بخش‌های گوناگون تنظیم شده‌اند و موضوعاتی مانند تمرین‌های یک دست، ریز، پاساژ، آرپژ، جفت‌مضراب، آرپژ و جفت‌مضراب، دو راست و دو چپ، دُرّاب‌چپ و تمرین‌های کنترپوانتیک را دربرمی‌گیرند.
این تنوع باعث می‌شود هنرجو تنها روی یک حرکت یا تکنیک مشخص متمرکز نماند و در طول تمرین، مجموعه‌ای از مهارت‌های مورد نیاز برای نوازندگی سنتور را تقویت کند. از طرف دیگر، همراه بودن اثر با اجرای صوتی تمرین‌ها می‌تواند به هنرجو کمک کند تا علاوه بر مشاهده نت، نمونه شنیداری آن را نیز در اختیار داشته باشد. نشر خنیاگر نیز فایل‌های اجرای تمرین‌های این کتاب را در قالب مجموعه صوتی معرفی کرده است.
از نگاه بوکنزو، ارزش چنین کتابی در این است که موسیقی را فقط به مطالعه نت محدود نمی‌کند؛ بلکه کتاب می‌تواند بخشی از مسیر تمرین واقعی نوازنده باشد. هنرجو با تکرار هدفمند تمرین‌ها، به تدریج رابطه میان آنچه روی کاغذ می‌بیند و آنچه با ساز اجرا می‌کند را بهتر درک خواهد کرد.
درباره نویسنده
سورنا صفاتی از نوازندگان، آهنگسازان و مدرسان موسیقی است که فعالیت حرفه‌ای خود را در حوزه موسیقی ایرانی و سنتور دنبال کرده است. او کارشناسی موسیقی ایرانی را از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران و کارشناسی ارشد نوازندگی موسیقی ایرانی را از دانشگاه هنر دریافت کرده و در ادامه در رشته تئوری و آهنگسازی نیز در دانشگاه نیومکزیکو تحصیل کرده است.
صفاتی سنتورنوازی معاصر را نزد اردوان کامکار فراگرفته و در زمینه‌هایی همچون هارمونی، کنترپوان، ارکستراسیون و آهنگسازی نیز نزد استادان مختلف آموزش دیده است. او همچنین سابقه تدریس ردیف موسیقی ایرانی، اجرای صحنه و دشیفر در دانشگاه هنر تهران را دارد.
«دُرّاب» یکی از آثار شاخص آموزشی اوست و بعدها جلد دوم این مجموعه با تمرکز بر تمرین‌های ایمیتاسیون برای سنتور نیز منتشر شده است. این سابقه نشان می‌دهد که توجه صفاتی به آموزش و توسعه مهارت‌های نوازندگی، بخشی جدی از فعالیت هنری اوست.
جملاتی برگزیده از کتاب
از آنجا که «دُرّاب» یک کتاب آموزشی و نت‌محور است، بخش اصلی محتوای آن را تمرین‌های موسیقایی تشکیل می‌دهد و نقل قول‌های ادبی به معنای رایج در کتاب‌های نظری یا روایی در آن وجود ندارد.
با این حال، می‌توان پیام آموزشی اثر را در چند مفهوم کلیدی خلاصه کرد: تمرین مستمر، افزایش دقت، تقویت هماهنگی دو دست، کنترل مضراب، افزایش سرعت و رسیدن به تسلط بیشتر بر ساز.
عنوان «یک‌صدوهفده تمرین برای سنتور» نیز به‌نوعی مهم‌ترین پیام کتاب را منتقل می‌کند؛ پیشرفت در نوازندگی نتیجه تمرین هدفمند و پیوسته است. این اثر تلاش می‌کند مسیر چنین تمرینی را برای نوازنده منظم‌تر و متنوع‌تر کند.
دستاوردها
یکی از مهم‌ترین دستاوردهای «دُرّاب»، گردآوری تعداد زیادی تمرین تخصصی در یک مجموعه است. به جای اینکه هنرجو برای هر تکنیک به منابع متعدد مراجعه کند، می‌تواند مجموعه‌ای از تمرین‌های متنوع را در اختیار داشته باشد.
تقویت سرعت و دقت، بهبود هماهنگی دست‌ها و افزایش کنترل مضراب از مهم‌ترین زمینه‌هایی هستند که تمرین‌های کتاب می‌توانند در آنها مؤثر باشند. وجود تمرین‌های مرتبط با ریز، آرپژ، پاساژ و جفت‌مضراب نیز امکان کار روی تکنیک‌هایی را فراهم می‌کند که در اجرای سنتور اهمیت زیادی دارند.
چاپ‌های متعدد کتاب نیز نشانه‌ای از تداوم حضور آن در فضای آموزشی موسیقی است. اطلاعات کتاب‌شناختی موجود، چاپ‌های مختلفی از این اثر را ثبت کرده و نشان می‌دهد «دُرّاب» طی سال‌های پس از انتشار همچنان مورد توجه قرار گرفته است.
نقد و بررسی
مهم‌ترین نقطه قوت کتاب «دُرّاب» تمرکز مشخص آن بر تکنیک است. این کتاب قصد ندارد یک متد جامع از صفر تا صد برای آموزش سنتور باشد؛ بلکه بیشتر مانند مجموعه‌ای از تمرین‌های تخصصی عمل می‌کند که نوازنده را برای رسیدن به توانایی اجرایی بالاتر آماده می‌سازد.
تنوع تمرین‌ها یکی دیگر از نقاط قوت اثر است. وقتی تمرین‌ها از یک دست‌نوازی و ریز تا پاساژ، آرپژ، جفت‌مضراب و تمرین‌های کنترپوانتیک گسترده می‌شوند، هنرجو فرصت پیدا می‌کند جنبه‌های مختلف نوازندگی خود را بررسی کند.
از سوی دیگر، استفاده از نمونه‌های صوتی برای چنین کتابی یک مزیت مهم محسوب می‌شود. در موسیقی، دیدن نت همیشه برای درک دقیق جمله‌بندی و نحوه اجرا کافی نیست و شنیدن نمونه می‌تواند مسیر تمرین را روشن‌تر کند. فایل‌های صوتی اجرای ۱۱۷ تمرین کتاب نیز برای همین منظور ارائه شده‌اند.
با این حال، بهتر است هنرجوی تازه‌کار «دُرّاب» را به‌تنهایی به عنوان کتاب آموزش سنتور انتخاب نکند. بهره‌گیری مؤثر از چنین مجموعه‌ای زمانی بیشتر خواهد بود که نوازنده از اصول اولیه ساز، نت‌خوانی و تکنیک‌های پایه آگاهی داشته باشد و ترجیحاً با راهنمایی استاد تمرین کند.
این کتاب مناسب چه کسانی است
کتاب «دُرّاب» بیش از همه برای هنرجویان سنتور، نوازندگان در سطح متوسط و افرادی مناسب است که می‌خواهند توانایی تکنیکی خود را تقویت کنند. کسانی که در مسیر یادگیری سنتور به مرحله‌ای رسیده‌اند که به تمرین‌های هدفمندتر و تخصصی‌تر نیاز دارند، می‌توانند از این کتاب بهره زیادی ببرند.
مدرسان سنتور نیز می‌توانند از مجموعه تمرین‌های آن برای طراحی برنامه تمرینی هنرجویان استفاده کنند. تنوع تمرین‌ها اجازه می‌دهد با توجه به نیاز هر نوازنده، روی یک یا چند مهارت مشخص تمرکز شود.
برای نوازندگان باتجربه‌تر نیز کتاب می‌تواند حکم یک مجموعه تمرینی تکمیلی را داشته باشد؛ به‌خصوص اگر هدف آنها افزایش سرعت، دقت، استقلال دست‌ها یا تسلط بیشتر بر تکنیک‌های مضراب‌زنی باشد. در منابع آموزشی نیز این اثر به عنوان مجموعه‌ای برای تقویت مهارت‌های تکنیکی و عملی سنتورنوازی معرفی شده است.
سخن پایانی
«دُرّاب: یک‌صدوهفده تمرین برای سنتور» اثری است که اهمیت تمرین هدفمند را در مسیر نوازندگی به خوبی نشان می‌دهد. سورنا صفاتی در این مجموعه تلاش کرده است طیف متنوعی از تمرین‌های تکنیکی را در اختیار هنرجوی سنتور قرار دهد تا نوازنده بتواند با برنامه‌ای منظم‌تر روی توانایی‌های اجرایی خود کار کند.
از تمرین‌های ریز و پاساژ گرفته تا آرپژ، جفت‌مضراب و تمرین‌های کنترپوانتیک، هر بخش می‌تواند فرصتی برای شناخت بهتر توانایی‌های دست و مضراب باشد. انتشار اثر توسط خنیاگر و ادامه یافتن چاپ‌های آن نیز جایگاه قابل توجه این کتاب را در میان منابع آموزشی سنتور نشان می‌دهد.
در بوکنزو، کتاب‌هایی از این جنس فقط منابع آموزشی موسیقی نیستند؛ آنها بخشی از مسیر کشف، تمرین و عمیق‌تر شدن ارتباط مخاطب با هنر هستند. اگر سنتور برای شما فقط یک ساز نیست و می‌خواهید با تمرین جدی‌تر به شناخت دقیق‌تری از توانایی‌های خود برسید، «دُرّاب» سورنا صفاتی می‌تواند یکی از منابع ارزشمند در مسیر یادگیری و پیشرفت شما باشد.
نقد و بررسی‌ها
هنوز بررسی‌ای ثبت نشده است.