معرفی کتاب
آهنگسازی فرآیندی است که در آن یک ایده ساده می‌تواند با استفاده از تکنیک‌های گوناگون به یک قطعه کامل موسیقی تبدیل شود. کتاب شگردهای آهنگسازی نوشته جاناتان پیترز و ترجمه محسن الهامیان، با همین نگاه به سراغ دنیای آهنگسازی می‌رود و تلاش می‌کند ابزارهایی کاربردی برای شکل دادن، گسترش و سازمان‌دهی ایده‌های موسیقایی در اختیار خواننده قرار دهد.
این کتاب برای مخاطبی نوشته شده که می‌خواهد از مرحله شناخت عناصر موسیقی عبور کند و بداند این عناصر در عمل چگونه در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. در آثار آموزشی پیترز، آهنگسازی به عنوان مهارتی قابل یادگیری معرفی می‌شود و تمرین، شنیدن، تحلیل و نوشتن موسیقی نقش مهمی در این فرآیند دارند.
برای مخاطبان بوکنزو، «شگردهای آهنگسازی» می‌تواند در گروه کتاب‌هایی قرار بگیرد که میان مطالعه نظری و تجربه عملی موسیقی ارتباط ایجاد می‌کنند؛ کتاب‌هایی که صرفاً درباره تعریف اصطلاحات صحبت نمی‌کنند، بلکه خواننده را به استفاده از آموخته‌های خود در فرآیند خلق موسیقی نزدیک‌تر می‌سازند.
درباره کتاب
یکی از نکات مهم در آموزش آهنگسازی، تبدیل دانش نظری به مهارت عملی است. دانستن اینکه ملودی، ریتم یا هارمونی چیست، الزاماً به این معنا نیست که فرد بتواند با استفاده از آن‌ها یک اثر منسجم خلق کند. به همین دلیل کتاب‌هایی با تمرکز بر «شگرد» و تکنیک‌های آهنگسازی می‌توانند به هنرجو کمک کنند تا میان دانستن و انجام دادن فاصله کمتری ایجاد کند.
در آموزش‌های منتشرشده از جاناتان پیترز نیز این رویکرد به‌وضوح دیده می‌شود. او در دوره‌های آموزشی آهنگسازی خود، مباحثی مانند آهنگسازی ریتمیک و ملودیک را با مثال‌های موسیقایی، تمرین‌های نوشتاری، شنیداری و آهنگسازی همراه می‌کند. در مباحث پیشرفته‌تر نیز به هارمونی و فرم می‌پردازد.
اهمیت این رویکرد در آن است که هنرجو با فرآیند خلق موسیقی به صورت مرحله‌به‌مرحله مواجه می‌شود. ایده اولیه، توسعه مواد موسیقایی، ایجاد ارتباط میان بخش‌های مختلف و رسیدن به یک ساختار منسجم، همگی بخشی از مسیر آهنگسازی هستند.
عنوان کتاب نیز بر همین جنبه تأکید دارد. «شگردهای آهنگسازی» را می‌توان مجموعه‌ای از روش‌ها و ایده‌های کاربردی دانست که به آهنگساز کمک می‌کنند هنگام مواجهه با یک مسئله موسیقایی، انتخاب‌های بیشتری در اختیار داشته باشد.
درباره نویسنده
جاناتان پیترز، آهنگساز و مدرس موسیقی است که بخش قابل توجهی از فعالیت آموزشی خود را به آموزش تئوری موسیقی، آهنگسازی، کنترپوان و مهارت‌های کاربردی موسیقی اختصاص داده است. در معرفی دوره‌های او، از وی به عنوان آهنگسازی با سابقه آموزشی یاد شده و دوره‌های متعددی در زمینه موسیقی و آهنگسازی ارائه کرده است.
یکی از ویژگی‌های روش آموزشی پیترز، استفاده از تمرین و مثال در کنار توضیح نظری است. برای نمونه، در دوره آهنگسازی او، مباحث ریتم و ملودی همراه با تمرین‌های رونویسی، شنیداری و آهنگسازی ارائه می‌شوند تا هنرجو فرصت استفاده عملی از مفاهیم را داشته باشد.
پیترز در آموزش‌های خود همچنین به آهنگسازان و ترانه‌سراهایی توجه دارد که ممکن است دانش قبلی داشته باشند و بخواهند مهارت‌های خود را مرور یا تقویت کنند. این رویکرد نشان می‌دهد که هدف او صرفاً آموزش اصطلاحات مقدماتی نیست، بلکه توسعه توانایی عملی موسیقی نیز اهمیت دارد.
جملاتی برگزیده از کتاب
به دلیل حقوق نشر، در این بخش بهتر است به جای نقل مستقیم و طولانی از متن کتاب، مهم‌ترین ایده‌های آن به صورت خلاصه و بازنویسی‌شده بیان شود.
یکی از ایده‌های مهم در رویکرد آموزشی پیترز این است که موسیقی زمانی عمیق‌تر درک می‌شود که فرد علاوه بر شنیدن و اجرای آن، تلاش کند خودش نیز موسیقی بنویسد. در این نگاه، آهنگسازی فقط یک مهارت تخصصی برای آهنگسازان حرفه‌ای نیست، بلکه می‌تواند درک کلی فرد از موسیقی را افزایش دهد.
از نگاه این رویکرد، تئوری موسیقی نیز دانشی صرفاً انتزاعی نیست. شناخت عناصر موسیقی زمانی ارزش بیشتری پیدا می‌کند که آهنگساز بتواند از آن‌ها برای تصمیم‌گیری‌های واقعی در هنگام نوشتن یک قطعه استفاده کند.
ایده دیگری که در آموزش‌های پیترز دیده می‌شود، اهمیت تمرین است. یادگیری تکنیک آهنگسازی بدون تجربه کردن آن در نوشتن موسیقی کامل نمی‌شود و تمرین‌های مشخص می‌توانند فاصله میان مطالعه و مهارت را کاهش دهند.
دستاوردها
مطالعه شگردهای آهنگسازی می‌تواند به خواننده کمک کند نگاه عملی‌تری نسبت به فرآیند ساخت موسیقی پیدا کند. یکی از مهم‌ترین دستاوردهای چنین رویکردی، آشنایی با روش‌هایی است که می‌توانند برای ایجاد و توسعه ایده‌های موسیقایی مورد استفاده قرار گیرند.
از سوی دیگر، توجه به ریتم و ملودی، درک نقش هارمونی و فرم و شناخت چگونگی ترکیب عناصر مختلف موسیقی، به هنرجو کمک می‌کند هنگام نوشتن قطعه انتخاب‌های آگاهانه‌تری داشته باشد.
در آموزش‌های پیترز، آهنگسازی ریتمیک و ملودیک در کنار تمرین‌های عملی قرار گرفته و در مباحث دیگر نیز هارمونی و فرم به عنوان بخش‌هایی از ساخت موسیقی بررسی می‌شوند.
دستاورد دیگر، تقویت نگاه تحلیلی به موسیقی است. آهنگسازی فقط تولید یک قطعه نیست؛ آهنگساز باید بتواند بفهمد چرا یک ایده کار می‌کند، چه چیزی باعث ضعف آن شده و چگونه می‌توان آن را تغییر داد یا گسترش داد. مطالعه تکنیک‌های مختلف می‌تواند دامنه این انتخاب‌ها را افزایش دهد.
نقد و بررسی
نقطه قابل توجه کتاب شگردهای آهنگسازی را می‌توان تمرکز آن بر جنبه کاربردی آهنگسازی دانست. مخاطب در چنین رویکردی با مجموعه‌ای از مفاهیم مواجه می‌شود که هدفشان صرفاً تعریف شدن نیست، بلکه باید در فرآیند ساخت موسیقی مورد استفاده قرار گیرند.
توجه به تمرین نیز از ویژگی‌های مهم روش آموزشی پیترز است. در منابع آموزشی او، تمرین‌های آهنگسازی، شنیداری و نوشتاری در کنار مباحث نظری قرار گرفته‌اند و این مسئله نشان می‌دهد که از نظر آموزشی، یادگیری موسیقی با فعالیت عملی پیوند نزدیکی دارد.
با این حال، مخاطب نباید از چنین کتابی انتظار داشته باشد که تمام جنبه‌های آهنگسازی را به تنهایی پوشش دهد. آهنگسازی حوزه‌ای گسترده است و موضوعاتی مانند ارکستراسیون، کنترپوان، هارمونی، فرم، سازشناسی و آهنگسازی برای رسانه‌های مختلف هرکدام نیازمند مطالعه و تمرین جداگانه هستند. حتی در مجموعه آموزشی پیترز نیز آهنگسازی هارمونیک و فرم در قالب مباحث جداگانه بررسی شده‌اند.
بنابراین ارزش کتاب را می‌توان در ارائه و تقویت شگردها و روش‌های آهنگسازی دانست، نه در جایگزین کردن آن با یک دوره کامل و چندساله آموزش موسیقی.
این کتاب مناسب چه کسانی است
کتاب شگردهای آهنگسازی می‌تواند برای هنرجویان موسیقی، دانشجویان آهنگسازی، نوازندگانی که قصد ورود به حوزه خلق موسیقی دارند و آهنگسازان مبتدی مناسب باشد. افرادی که مبانی اولیه موسیقی را می‌دانند و اکنون می‌خواهند از این دانش در ساخت قطعه استفاده کنند، احتمالاً ارتباط بیشتری با محتوای کتاب برقرار خواهند کرد.
این کتاب همچنین می‌تواند برای ترانه‌سراها و موسیقی‌سازانی که به دنبال توسعه ایده‌های ملودیک و ریتمیک خود هستند، مفید باشد. در آموزش‌های پیترز، گروه مخاطبان تنها به آهنگسازان کلاسیک محدود نشده و برخی تکنیک‌ها برای موسیقی‌دانان و آهنگسازان سبک‌های دیگر نیز قابل استفاده معرفی شده‌اند.
برای افرادی که هنوز با نت‌خوانی و مفاهیم پایه موسیقی آشنایی ندارند، بهتر است ابتدا دانش مقدماتی خود را تقویت کنند. در مقابل، هنرجویانی که مبانی تئوری موسیقی را پشت سر گذاشته‌اند، می‌توانند از مطالب کتاب برای تبدیل دانش نظری به تمرین و تجربه آهنگسازی استفاده کنند.
سخن پایانی
شگردهای آهنگسازی نوشته جاناتان پیترز با ترجمه محسن الهامیان و انتشار انتشارات پارت، اثری در زمینه تکنیک‌ها و روش‌های عملی آهنگسازی است. رویکرد آموزشی پیترز بر این ایده استوار است که شناخت موسیقی زمانی کامل‌تر می‌شود که با شنیدن، تحلیل و خلق موسیقی همراه باشد. در منابع آموزشی او نیز تمرین‌های آهنگسازی و شنیداری در کنار مفاهیم نظری قرار گرفته‌اند.
برای مخاطبان بوکنزو که به دنبال کتاب‌های تخصصی موسیقی هستند، این اثر می‌تواند گزینه‌ای برای آشنایی بیشتر با فرآیند خلق و توسعه ایده‌های موسیقایی باشد. مطالعه کتاب در کنار تمرین مستمر، شنیدن آثار مختلف و تحلیل ساختار قطعات می‌تواند به هنرجو کمک کند تا آموخته‌های خود را از سطح نظری به تجربه عملی آهنگسازی منتقل کند.
نقد و بررسی‌ها
هنوز بررسی‌ای ثبت نشده است.