معرفی کتاب
کتاب دریاچه قو از آثار آموزشی و کاربردی در حوزه سنتور است که با هدف آشنایی نوازندگان این ساز با تعدادی از مشهورترین قطعات موسیقی جهان تدوین شده است. محسن حسینی در این مجموعه تلاش کرده است آثاری را که بخش مهمی از حافظه موسیقایی جهان را تشکیل می‌دهند، در قالب نت برای سنتور در اختیار علاقه‌مندان قرار دهد.
عنوان کتاب از اثر مشهور «دریاچه قو» ساخته پیوتر ایلیچ چایکوفسکی گرفته شده است؛ اما محتوای کتاب تنها به این قطعه محدود نمی‌شود و آثار آهنگسازان مختلف را در بر می‌گیرد. در چاپ‌های منتشرشده، نام محسن حسینی به عنوان گردآورنده و شهاب منا به عنوان ویراستار و احسان خندق‌آبادی به عنوان مترجم نیز ثبت شده است.
برای مخاطبان بوکنزو، این کتاب نمونه‌ای جذاب از آثاری است که میان آموزش موسیقی، نوازندگی سنتور و آشنایی با موسیقی کلاسیک جهان ارتباط برقرار می‌کنند.
درباره کتاب
«دریاچه قو» مجموعه‌ای مختصر اما متنوع است که در قالب رحلی و با جلد شومیز منتشر شده و چاپ‌های مختلف آن توسط انتشارات خنیاگر عرضه شده‌اند. یکی از ویژگی‌های مهم کتاب، انتخاب قطعاتی است که بسیاری از علاقه‌مندان موسیقی حتی بدون آشنایی تخصصی با موسیقی کلاسیک نیز ملودی آن‌ها را می‌شناسند.
در فهرست این مجموعه، قطعاتی مانند سمفونی پنجم بتهوون، برای الیزه، سمفونی چهلم موتسارت، مارش ترک، باردینری، دریاچه قو، رقص مجار، کاپریس ۲۴، رقص ساعت‌ها، آستوریاس و چرندوپرند دیده می‌شود. این تنوع نشان می‌دهد کتاب تنها به یک آهنگساز یا یک دوره موسیقایی خاص محدود نیست.
یکی از جذابیت‌های اصلی کتاب، تبدیل آثار شناخته‌شده موسیقی کلاسیک به قطعاتی قابل اجرا با سنتور است. چنین رویکردی به نوازنده اجازه می‌دهد ضمن تمرین تکنیک‌های ساز، با ساختار ملودی و جمله‌بندی آثار آهنگسازان بزرگ نیز ارتباط برقرار کند.
درباره نویسنده
محسن حسینی آهنگساز، نوازنده سنتور، مدرس و پژوهشگر موسیقی است و در زمینه تدوین و نت‌نویسی آثار موسیقایی نیز فعالیت داشته است. منابع موجود او را دارای مدرک کارشناسی ارشد موسیقی از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران معرفی می‌کنند.
نام حسینی علاوه بر «دریاچه قو» در پروژه‌های پژوهشی و آموزشی دیگری نیز دیده می‌شود. از جمله فعالیت‌های قابل توجه او می‌توان به نت‌نویسی «ربنا»ی محمدرضا شجریان اشاره کرد؛ فعالیتی که نشان‌دهنده علاقه او به ثبت و انتقال مکتوب میراث موسیقی ایران است.
در «دریاچه قو» نیز این نگاه پژوهشی و آموزشی را می‌توان مشاهده کرد. هدف صرفاً گردآوری چند قطعه مشهور نیست؛ بلکه تلاش شده است آثار مهم موسیقی جهان در قالبی مناسب برای نوازنده سنتور ارائه شوند.
جملاتی برگزیده از کتاب
از آنجا که «دریاچه قو» یک مجموعه نت و آثار موسیقایی است، جملات برگزیده آن مانند کتاب‌های ادبی در قالب نقل‌قول‌های نوشتاری نیستند. مهم‌ترین بخش‌های این اثر را باید در انتخاب قطعات و ملودی‌های آن جست‌وجو کرد.
حضور سمفونی پنجم بتهوون و سمفونی چهلم موتسارت در کنار «برای الیزه»، «مارش ترک» و «دریاچه قو»، تصویری از تنوع موسیقی کلاسیک ارائه می‌دهد. در ادامه نیز قطعاتی مانند «آستوریاس» و «رقص مجار» فضای مجموعه را گسترده‌تر می‌کنند.
به همین دلیل می‌توان پیام کلی کتاب را چنین دانست: موسیقی کلاسیک جهان می‌تواند از طریق سنتور نیز شنیده، تمرین و تجربه شود و آشنایی با آثار بزرگ موسیقی الزاماً به شنیدن نسخه‌های اصلی محدود نمی‌شود.
دستاوردها
یکی از مهم‌ترین دستاوردهای کتاب «دریاچه قو» فراهم کردن مجموعه‌ای از قطعات شناخته‌شده جهانی برای نوازندگان سنتور است. هنرجو می‌تواند با یک مجموعه نسبتاً جمع‌وجور، با آثار آهنگسازان و سبک‌های گوناگون مواجه شود.
این کتاب همچنین به گسترش دامنه repertoire سنتور کمک می‌کند. نوازنده‌ای که معمولاً قطعات موسیقی ایرانی را تمرین می‌کند، از طریق این مجموعه می‌تواند با ملودی‌ها و ساختارهایی از موسیقی کلاسیک غربی آشنا شود.
از سوی دیگر، چنین مجموعه‌ای می‌تواند نقش آموزشی داشته باشد. تمرین قطعات مختلف به هنرجو کمک می‌کند تفاوت در ریتم، جمله‌بندی، حرکت ملودیک و فضای موسیقایی آثار را بهتر بشناسد.
ارزش دیگر کتاب در ثبت و انتقال نت آثار است. نت‌نویسی امکان می‌دهد قطعات از طریق آموزش و تمرین نسل‌های مختلف نوازندگان ادامه پیدا کنند؛ موضوعی که در فعالیت‌های پژوهشی محسن حسینی نیز جایگاه قابل توجهی دارد.
نقد و بررسی
نقطه قوت اصلی «دریاچه قو» را باید در انتخاب قطعات و رویکرد متفاوت آن دانست. قرار گرفتن آثاری از باخ، بتهوون، موتسارت و چایکوفسکی در کنار قطعاتی مانند «آستوریاس» باعث شده مجموعه از نظر محتوایی تنوع خوبی داشته باشد.
مزیت دیگر، ایجاد انگیزه برای هنرجویان است. بسیاری از قطعات کتاب برای مخاطب آشنا هستند و همین آشنایی می‌تواند روند تمرین را جذاب‌تر کند. وقتی نوازنده ملودی قطعه را از قبل شنیده باشد، ارتباط میان نت و صدای واقعی برای او ساده‌تر خواهد شد.
البته این کتاب را نمی‌توان جایگزین کتاب‌های آموزش مقدماتی سنتور دانست. مخاطب برای استفاده مناسب از قطعات، باید با نت‌خوانی و تکنیک‌های پایه ساز آشنایی داشته باشد. همچنین اجرای برخی آثار کلاسیک ممکن است برای نوازندگان تازه‌کار چالش‌برانگیز باشد.
در مجموع، «دریاچه قو» بیشتر یک مجموعه تکمیلی و اجرایی است تا کتاب آموزش گام‌به‌گام سنتور؛ مجموعه‌ای که می‌تواند مسیر تمرین را متنوع‌تر و تجربه نوازندگی را گسترده‌تر کند.
این کتاب مناسب چه کسانی است
این کتاب برای هنرجویان سنتور، نوازندگان سطح متوسط و پیشرفته و علاقه‌مندان موسیقی کلاسیک انتخاب مناسبی است. کسانی که می‌خواهند علاوه بر قطعات ایرانی، آثار مشهور موسیقی جهان را نیز با سنتور تجربه کنند، از این مجموعه بهره زیادی خواهند برد.
مدرسان سنتور نیز می‌توانند متناسب با سطح هنرجو، قطعات کتاب را در برنامه تمرینی قرار دهند. علاقه‌مندان به آثار بتهوون، موتسارت، چایکوفسکی و دیگر آهنگسازان کلاسیک نیز می‌توانند از این مجموعه به عنوان دریچه‌ای برای شنیدن و نواختن دوباره این آثار استفاده کنند.
برای هنرجوی کاملاً مبتدی، بهتر است ابتدا آموزش‌های پایه سنتور و نت‌خوانی طی شود و سپس به سراغ قطعات این کتاب برود.
سخن پایانی
کتاب «دریاچه قو» محسن حسینی اثری ارزشمند برای آشنایی نوازندگان سنتور با بخشی از آثار ماندگار موسیقی جهان است. حضور قطعاتی از بتهوون، موتسارت، چایکوفسکی و دیگر آهنگسازان در این مجموعه، آن را به انتخابی جذاب برای کسانی تبدیل کرده که می‌خواهند مرزهای repertoire سنتور را گسترده‌تر کنند.
از نگاه بوکنزو، جذابیت این کتاب در همین پیوند میان ساز ایرانی و موسیقی جهانی است؛ کتابی که هم می‌تواند به عنوان مجموعه‌ای برای تمرین و اجرا مورد استفاده قرار گیرد و هم علاقه نوازنده را به کشف آثار بزرگ موسیقی کلاسیک بیشتر کند. اگر سنتور می‌نوازید و به دنبال تجربه‌ای متفاوت از قطعات آشنا هستید، «دریاچه قو» می‌تواند یکی از انتخاب‌های قابل توجه در میان کتاب‌های موسیقی باشد.
نقد و بررسی‌ها
هنوز بررسی‌ای ثبت نشده است.