معرفی کتاب
در میان کتاب‌های تخصصی موسیقی، آثاری که میان دانش نظری و تمرین عملی آهنگسازی ارتباط ایجاد می‌کنند، اهمیت ویژه‌ای دارند. کتاب کنترپوان تنال اثر کنت کنان یکی از منابع شناخته‌شده برای مطالعه کنترپوان بر پایه موسیقی سده هجدهم است. نسخه فارسی این اثر با ترجمه سیاوش بیضایی توسط انتشارات نوگان منتشر شده و در دسته کتاب‌های تخصصی هنر و موسیقی قرار می‌گیرد. چاپ نخست فارسی کتاب در سال ۱۳۹۵ با ۳۳۶ صفحه منتشر شده است.
اثر کنان در آموزش کنترپوان جایگاه قابل توجهی دارد و منابع دانشگاهی موسیقی نیز آن را در میان کتاب‌های مورد استفاده برای آموزش کنترپوان تنال معرفی کرده‌اند. ویرایش چهارم انگلیسی کتاب در سال ۱۹۹۹ منتشر شده و همچنان در فهرست منابع آموزشی کنترپوان دیده می‌شود.
درباره کتاب
کنترپوان به هنر و دانش ترکیب چند خط ملودیک مستقل گفته می‌شود؛ خطوطی که در عین استقلال، در کنار یکدیگر ساختاری منسجم ایجاد می‌کنند. در کنترپوان تنال، این روابط با منطق هارمونی تونال پیوند می‌خورند و شناخت ارتباط میان ملودی، هارمونی، حرکت باس و ساختار موسیقایی اهمیت پیدا می‌کند.
کتاب کنت کنان با عنوان اصلی Counterpoint: Based on Eighteenth-Century Practice بر شیوه‌های کنترپوانی مرتبط با موسیقی سده هجدهم تمرکز دارد. منابع تخصصی، این اثر را متنی سنتی و آموزشی برای مطالعه کنترپوان سده هجدهم معرفی کرده‌اند.
یکی از ویژگی‌های مهم این رویکرد، ارتباط میان مطالعه قواعد و نوشتن موسیقی است. در نتیجه، خواننده تنها با تعریف‌های نظری روبه‌رو نیست و باید منطق حرکت صداها و نحوه شکل‌گیری بافت چندصدایی را نیز درک کند. این ویژگی کتاب را برای دانشجویانی که کنترپوان را به عنوان بخشی از دوره آهنگسازی یا تئوری موسیقی مطالعه می‌کنند، کاربردی می‌کند.
موضوع کتاب همچنین به موسیقی آهنگسازانی مانند باخ و دیگر چهره‌های دوره باروک و کلاسیک ارتباط پیدا می‌کند. منابع پژوهشی درباره آموزش کنترپوان تنال اشاره می‌کنند که نمونه‌های موسیقایی کتاب کنان عمدتاً در محدوده موسیقی سده هجدهم قرار دارند و آثار باخ در این زمینه نقش پررنگی دارند.
درباره نویسنده
کنت کنان، آهنگساز، مدرس و نظریه‌پرداز موسیقی آمریکایی، بیشتر به واسطه آثار آموزشی خود در زمینه تئوری موسیقی، آهنگسازی و ارکستراسیون شناخته می‌شود. کتاب Counterpoint از آثار مهم او در زمینه آموزش کنترپوان است و در دوره‌های آموزشی موسیقی مورد استفاده قرار گرفته است. منابع آموزشی دانشگاهی نیز این اثر را در فهرست منابع مطالعه کنترپوان تنال قرار داده‌اند.
نام کنان همچنین با کتاب The Technique of Orchestration پیوند خورده است؛ اثری که در حوزه ارکستراسیون نیز مورد استفاده قرار گرفته و نسخه‌های مختلف آن در منابع کتابخانه‌ای ثبت شده‌اند.
در کتاب «کنترپوان تنال»، نگاه آموزشی کنان بر شناخت و تمرین اصول کنترپوان در بستر موسیقی تونال استوار است. به همین دلیل، اثر او بیشتر از آنکه صرفاً یک مطالعه تاریخی درباره کنترپوان باشد، رویکردی آموزشی و عملی دارد.
جملاتی برگزیده از کتاب
از آنجا که متن کامل نسخه فارسی کتاب در منابع آنلاین در دسترس نیست، نقل‌قول مستقیم و دقیق از صفحات کتاب بدون دسترسی به نسخه چاپی می‌تواند موجب انتساب نادرست جمله به نویسنده شود. بنابراین برای معرفی کتاب در بوکنزو بهتر است به جای نقل‌قول ساختگی، از عبارت‌های محتوایی استفاده شود.
کنترپوان، تمرینی برای شناخت رابطه میان خطوط مستقل موسیقی است.
در موسیقی تونال، حرکت ملودی‌ها همواره با ساختار هارمونیک اثر ارتباط دارد.
شناخت کنترپوان می‌تواند به آهنگساز در درک بهتر بافت چندصدایی و سازمان‌دهی موسیقی کمک کند.
این عبارت‌ها نقل‌قول مستقیم از کتاب نیستند و صرفاً برای معرفی محتوای اثر در بوکنزو نوشته شده‌اند.
دستاوردها
یکی از مهم‌ترین دستاوردهای «کنترپوان تنال» فراهم کردن روشی منسجم برای مطالعه کنترپوان در چارچوب موسیقی تونال است. قرار گرفتن این اثر در فهرست منابع آموزشی دانشگاهی نشان می‌دهد که کتاب صرفاً یک عنوان عمومی درباره موسیقی نیست، بلکه در آموزش تخصصی کنترپوان جایگاه مشخصی دارد.
ترجمه سیاوش بیضایی نیز دسترسی خوانندگان فارسی‌زبان به این منبع تخصصی را آسان‌تر کرده است. انتشار کتاب توسط انتشارات نوگان و چاپ‌های مختلف آن نشان می‌دهد که این عنوان در بازار کتاب تخصصی موسیقی ایران نیز مورد توجه قرار گرفته است. چاپ دوم فارسی کتاب در سال ۱۳۹۹ با ۳۵۲ صفحه منتشر شده است.
دستاورد دیگر کتاب را می‌توان در پیوند دادن تمرین‌های کنترپوانی با زبان موسیقی سده هجدهم دید. خواننده با مطالعه چنین رویکردی می‌تواند درک دقیق‌تری از نحوه شکل‌گیری چندصدایی در موسیقی تونال به دست آورد و این دانش را در تحلیل یا تمرین آهنگسازی به کار گیرد.
نقد و بررسی
«کنترپوان تنال» کتابی تخصصی است و ماهیت آموزشی آن باعث می‌شود برای خواننده‌ای که آشنایی چندانی با نت‌خوانی، هارمونی و مبانی تئوری موسیقی ندارد، نسبتاً دشوار باشد. بنابراین بهتر است آن را کتابی برای مطالعه تخصصی بدانیم، نه اثری مقدماتی برای ورود نخستین به دنیای موسیقی.
یکی از نقاط مهم کتاب، تمرکز روشن آن بر کنترپوان مبتنی بر سنت موسیقی سده هجدهم است. این تمرکز باعث می‌شود خواننده بتواند زبان کنترپوانی این دوره را با انسجام بیشتری دنبال کند. منابع آموزشی نیز کتاب کنان را در کنار آثاری از نویسندگانی مانند رابرت گالدین و هارولد اوون در حوزه آموزش کنترپوان قرار داده‌اند.
از سوی دیگر، تأکید کتاب بر سنت سده هجدهم را باید در هنگام انتخاب آن در نظر گرفت. اگر هدف خواننده مطالعه کنترپوان رنسانس، موسیقی قرن بیستم یا شیوه‌های معاصر آهنگسازی باشد، این اثر به تنهایی پاسخگوی تمام نیازهای او نخواهد بود. در واقع، کتاب بیشتر برای شناخت کنترپوان تنال و سنت آهنگسازی مرتبط با موسیقی سده هجدهم طراحی شده است.
ویژگی دیگر اثر، ارتباط میان تحلیل و نوشتن موسیقی است. معرفی‌های کتاب اشاره می‌کنند که این اثر برای دوره‌های مقدماتی و پیشرفته کنترپوان طراحی شده و از تحلیل و نوشتن برای آموزش سبک کنترپوانی استفاده می‌کند.
این کتاب مناسب چه کسانی است
«کنترپوان تنال» برای دانشجویان آهنگسازی، دانشجویان تئوری موسیقی، آهنگسازان، مدرسان موسیقی و هنرجویانی که مبانی هارمونی را پشت سر گذاشته‌اند، گزینه‌ای تخصصی است.
این کتاب همچنین برای کسانی که به موسیقی بافت‌دار، چندصدایی و آثار آهنگسازان سده هجدهم علاقه دارند، می‌تواند منبع مطالعاتی مفیدی باشد. نوازندگان نیز در صورتی که به تحلیل آثار و شناخت ساختارهای موسیقایی علاقه‌مند باشند، می‌توانند از مطالعه مباحث آن بهره ببرند.
اما برای مخاطبی که هنوز با مفاهیمی مانند گام، آکورد، هارمونی، نت‌خوانی و ساختار ملودیک آشنایی ندارد، بهتر است ابتدا منابع مقدماتی موسیقی را مطالعه کند و سپس سراغ کنترپوان تنال برود.
سخن پایانی
کتاب «کنترپوان تنال» کنت کنان با ترجمه سیاوش بیضایی یکی از منابع تخصصی قابل توجه برای آشنایی با اصول کنترپوان در سنت موسیقی تونال است. تمرکز بر شیوه‌های موسیقی سده هجدهم، رویکرد آموزشی و ارتباط میان تحلیل و نوشتن موسیقی، سه ویژگی مهم این اثر هستند. منابع دانشگاهی نیز کتاب کنان را در میان منابع آموزشی شناخته‌شده کنترپوان تنال قرار داده‌اند.
در بوکنزو، جایی که هدف معرفی و شناخت بهتر کتاب‌هاست، «کنترپوان تنال» را می‌توان اثری مناسب برای خوانندگانی دانست که می‌خواهند از آشنایی عمومی با موسیقی فراتر بروند و با یکی از پایه‌های مهم آهنگسازی و تحلیل موسیقی، یعنی ارتباط میان خطوط ملودیک در بافت تونال، آشنا شوند. ترجمه سیاوش بیضایی و انتشار آن توسط نوگان نیز این منبع تخصصی را در دسترس مخاطب فارسی‌زبان قرار داده است.
نقد و بررسی‌ها
هنوز بررسی‌ای ثبت نشده است.